آبیاری

کیفیت آب آبیاری در کشت‌های گلخانه‌ای از اهمیت بالایی برخور دار است. از موارد مهم تعیین‌کننده کیفیت آب آبیاری، میزان شوری (هدایت الکتریکی) و اسیدیته آن می‌باشند که به ترتیب با علامت انحصاری EC و ph نشان داده می‌شوند. شوری کمتر از ۱ دسی زیمنس بر مترمربع برای بیشتر محصولات گلخانه‌ای بسیار مناسب می‌باشد و شوری بالاتر از ۲ دسی زیمنس بر متر مربع مناسب نمی باشد. اسیدیته مناسب آب آبیاری برای بیشتر محصولات گلخانه ای ۶/۵ – ۵/۵ می باشد.

 در زیر روش های آبیاری گیاهان گلخانه ای را به اختصار توضیح میدهیم:

        1-سیستم آبیاری سطحی

این روش معمولا در گلخانه های تولید صیفی کمتر استفاده می‌شود.

        2-آبیاری قطره ای

در این روش از آبیاری که با استفاده از لوله های پلی اتیلن همراه با قطره چکان های مخصوص و با فشار مناسب آب انجام می شود. بایستی آب آبیاری دارای کیفیت مناسب و عاری از نمک و املاح سنگین باشد. سیستم آبیاری قطره ای متداولترین روش در تولید صیفی می باشد که بوسیله نوار آبیاری قطره ای در گلخانه ها صورت می گیرد.

این روش علاوه بر این که دارای راندمان بالایی می باشد، می توان همزمان با آبیاری برخی از سموم و کودهای ماکرو و میکرو را نیز به خاک اضافه نمود. بهتر است به ازای هر بوته یک قطره چکان در اختیار باشد. در خصوص نحوه قرارگیری لوله های قطره ای در کنار بوته می توان به چند طریق صورت گیرد:

در بستر های مسطح و یا در پشته های با عرض کم و کشت متراکم می توان بین هر دو ردیف یک رشته لوله آبیاری قرار داد. سپس قطره چکان ها با لوله فرعی در محل هر بوته نصب می گردد.

در بسترهای مسطح و یا پشته های پهن تر می توان کنار هر ردیف بوته در طول گلخانه یک ردیف لوله و قطره چکان نصب نمود.

این روش با وجود هزینه اولیه بالای اجرای سیستم، ولی به علت فوایدی که دارد بسیار مورد توجه است.

محاسن آبیاری قطره ای:

۱-راندمان بالای آبیاری و کاهش مصرف آب

۲-کاهش رشد علف های هرز در گلخانه و کاهش هزینه های مبارزه با آن ها.

۳-امکان استفاده از برخی سموم و کودها همراه با آب آبیاری.

۴-تنظیم آب مورد نیاز بوته ها به تفکیک نوع گیاه و …

معایب سیستم ابیاری قطره ای:

۱-هزینه اولیه زیاد.

۲-گرفتن و مسدود شدن قطره چکان ها در صورت کیفیت پایین آب آبیاری.

مزیت های آبیاری قطره ای گلخانه

  • در صورت طراحی، نصب و نگهداری درست سیستم می توان به صرفه جویی در مصرف آب به سبب کاهش تبخیر آب در سطح بستر و کاهش هدر رفت آب در لوله ها حین آبیاری پرداخت. همچنین امکان اندازه گیری حجم آب نیز وجود دارد.
  • حفظ رطوبت به صورت یکنواخت و بدون جمع شدن آب در قسمت ریشه که باعث کاهش بیماری ها نیز می شود.
  • می توان از آب هایی با کیفیت پایین تر استفاده کرد زیرا دفعات آبیاری زیاد بوده که باعث حل شدن نمک ها و کاهش اثر اسمزی و شست و شو مداوم ریشه ها می شود.
  • در این روش امکان افزودن کود ها و مواد مغذی دیگر به آب به صورت محلول وجود دارد.
  • کاهش مصرف انرژی
  • کنترل علف های هرز

در سیستم آبیاری قطره ای عرض پشته ها ۸۰ سانتی متر و عرض راهروها ۷۰ تا ۱۰۰ سانتی متر و بوته ها از هر طرف پشته ها ۱۰ سانتی متر به طرف داخل کشت می شوند. فاصله ردیف های کشت روی پشته ها ۶۰ سانتی متر می باشد. در این سیستم برای هر ردیف کاشت یک نوار آبیاری در نظر کرفته می شود. در این سیستم برای هر ردیف کاشت یک نوار آبیاری در نظر گرفته می شود و برای هر بوته یک قطره چکان و در صورتی که خاک بیش از اندازه سبک باشد ۲ قطره چکان در نظر می گیرند.

سیستم های کامپیوتری آبیاری قطره ای با کوددهی شامل سیستم های زیر می شود:

  1. واحد کنترل مرکزی شامل گروه فشار، کوددهی و فیلتراسیون می شود.
  2. گروه فشار شامل پمپ که از نوع سانتریفیوژ است، می شود.
  3. سیستم های کوددهی از طریق انژکتور تزریق شده و شامل مخازن و انژکتورهای ونتوری می شود.
  4. سیستم های فیلتراسیون برای جلوگیری از گرفتگی لوله های نازک دریپرها لازم می باشد

 ۳-سیستم آبیاری تراوا (نشتی)

 آبیاری زیر زمینی یا تراوا سیستمی است که با استفاده از لوله های متخلخل اسفنجی آب، کود و سم را در یک فضای رطوبتی مستقیما در اختیار ریشه قرار می دهد. این روش در اجرا مانند روش قطره ای است اما با این تفاوت که به صورت زیر زمینی و نشتی انجام می شود. برای این کار می توان لوله ها را در عمق ۲۰ تا ۲۵ سانتی متر خاک درون شیارهایی قرار داد و با خاک روی آن ها را پوشاند.

از مزایای این سیستم این است که به سهولت آب و مواد غذایی و سموم نباتی در اختیار ریشه قرار می گیرد، بهره وری آن بالاست (به گونه ای که ۴۰% نسبت به آبیاری قطره ای و ۸۰% نسبت به آبیاری سطحی) و افزایش کمی و کیفی محصول تا ۵۰% می رسد. همچنین ممانعت از رشد علف های هرز و عدم نیاز به تسطیح زمین و انجام تهویه کافی از دیگر مزایای این روش می باشد.

        ۴-آبیاری مه پاشی (میست)سیستم مه پاش

این روش بیشتر در گلخانه تکثیر گیاهان قلمه ای و تولید نشاء کاربرد داشته که آب به صورت قطرات بسیار ریز توسط نازل ها به طور متناوب بر روی محیط کشت پخش شده و موجب کاهش درجه حرارت محیط و تامین رطوبت نسبی مورد نیاز قلمه ها و نشاء می شود.