آبیاری

کیفیت آب آبیاری در کشت‌های گلخانه‌ای از اهمیت بالایی برخور دار است. از موارد مهم تعیین‌کننده کیفیت آب آبیاری، میزان شوری (هدایت الکتریکی) و اسیدیته آن می‌باشند که به ترتیب با علامت انحصاری EC و pH نشان داده می‌شوند. محدوده شوری آب قابل تحمل برای اکثر گیاهان کمتر از 2 دسی زیمنس بر مترمربع بوده و میزان بهینه آن کمتر از 1سی زیمنس بر مترمربع است. اسیدیته مناسب آب آبیاری جهت کشت اغلب محصولات گلخانه ای در محدوده ی ۶/۵ – ۵/۵ می باشد. جهت انتخاب سیستم آبیاری مناسب باید نکات ذیل را مورد توجه قرار داد:

  • شرایط اقلیمی: این که شما در چه شرایط آب و هوایی می خواهید گلخانه داشته باشید در انتخاب نوع سیستم آبیاری موثر است و در نتیجه روی خرید تجهیزات لازم برای ان تاثیر می گذارد.
  • نوع محصولات : عامل دیگری که در مورد انتخاب سیستم آبیاری گلخانه شما تاثیر می گذارد. ممکن است محصولات مختلف نیاز به سیستم های مختلف آبیاری داشته باشند.
  • فصل والگوی کشت : از دیگر عواملی که روی انتخاب و خرید سیستم آبیاری مورد نیاز برای گلخانه تاثیر می گذارند، فصل کشت و الگوی کشت محصولات می باشد. این عوامل روی میزان آب مورد نیاز و زمان بندی ها تاثیر می گذارد و در نتیجه سیستم آبیاری باید متناسب با ان باشد.

 روش های آبیاری گیاهان گلخانه ای به اختصار به شرح ذیل است:

        1-سیستم آبیاری سطحی

این روش بعلت افزایش هزینه ها، افزایش میزان بیماری و آلودگی ها، افزایش مصرف آب و نهایتا کاهش بازدهی در گلخانه ها کمتر استفاده می‌شود.

        2-آبیاری قطره ای

در این روش از آبیاری که با استفاده از لوله های پلی اتیلن همراه با قطره چکان های مخصوص و با فشار مناسب آب انجام می شود. بایستی آب آبیاری دارای کیفیت مناسب و عاری از نمک و املاح سنگین باشد. سیستم آبیاری قطره ای متداولترین روش در تولید صیفی می باشد که بوسیله نوار آبیاری قطره ای در گلخانه ها صورت می گیرد.

  این روش علاوه بر این که دارای راندمان بالایی می باشد بنحوی که می تواند همزمان با آبیاری برخی از سموم و کودهای ماکرو و میکرو را نیز به بستر کشت اضافه نماید. با وجود هزینه اولیه بالای اجرای سیستم، ولی به علت فوایدی که دارد بسیار مورد توجه است. معمولا به ازای هر بوته یک قطره چکان درنظر گرفته میشود. در خصوص نحوه قرارگیری لوله های قطره ای در کنار بوته می توان به چند طریق عمل نمود:

  • در بستر های مسطح و یا در پشته های با عرض کم و کشت متراکم می توان بین هر دو ردیف یک رشته لوله آبیاری قرار داد. سپس قطره چکان ها با لوله فرعی در محل هر بوته نصب می گردد.
  • در بسترهای مسطح و یا پشته های پهن تر می توان کنار هر ردیف بوته در طول گلخانه یک ردیف لوله و قطره چکان نصب نمود.

محاسن سیستم آبیاری قطره ای:

  • راندمان بالای آبیاری و کاهش مصرف آب (به سبب کاهش تبخیر آب در سطح بستر و کاهش هدر رفت آب در لوله ها حین آبیاری) و انرژی
  • کاهش رشد علف های هرز در گلخانه و کاهش هزینه های مبارزه با آن ها.
  • امکان استفاده از برخی سموم و کودها همراه با آب آبیاری.
  • تنظیم آب مورد نیاز بوته ها به تفکیک نوع گیاه و …
  • حفظ رطوبت به صورت یکنواخت و بدون جمع شدن آب در قسمت ریشه که باعث کاهش بیماری ها نیز می شود.
  • امکان اندازه گیری دقیق حجم آب مصرفی و تعیین نیاز آبی محصولات مختلف جهت برنامه ریزی کشت
  • عدم ایجاد وقفه در عمل گرده افشانی بالاخص در روش هایی که حشرات بعنوان عامل گرده افشانی مد نظر هستند.

معایب سیستم ابیاری قطره ای:

  • هزینه اولیه زیاد.
  • گرفتن و مسدود شدن قطره چکان ها در صورت کیفیت پایین آب آبیاری.

در سیستم آبیاری قطره ای عرض پشته ها ۸۰ سانتی متر و عرض راهروها ۷۰ تا ۱۰۰ سانتی متر و بوته ها از هر طرف پشته ها ۱۰ سانتی متر به طرف داخل کشت می شوند. فاصله ردیف های کشت روی پشته ها ۶۰ سانتی متر می باشد. در این سیستم برای هر ردیف کاشت یک نوار آبیاری در نظر کرفته می شود. در این سیستم برای هر ردیف کاشت یک نوار آبیاری در نظر گرفته می شود و برای هر بوته یک قطره چکان و در صورتی که خاک بیش از اندازه سبک باشد ۲ قطره چکان در نظر می گیرند.

سیستم های کامپیوتری آبیاری قطره ای با کوددهی شامل سیستم های زیر می شود:

  • واحد کنترل مرکزی شامل گروه فشار، کوددهی و فیلتراسیون
  • گروه فشار شامل پمپ از نوع سانتریفیوژ
  • سیستم های کوددهی از طریق انژکتور تزریق شده و شامل مخازن و انژکتورهای ونتوری
  • سیستم های فیلتراسیون برای جلوگیری از گرفتگی لوله های نازک دریپرها

 ۳-سیستم آبیاری تراوا (نشتی)

 آبیاری زیر زمینی یا تراوا سیستمی است که با استفاده از لوله های متخلخل اسفنجی آب، کود و سم را در یک فضای رطوبتی مستقیما در اختیار ریشه قرار می دهد. این روش در اجرا مانند روش قطره ای است اما با این تفاوت که به صورت زیر زمینی و نشتی انجام می شود. برای این کار می توان لوله ها را در عمق ۲۰ تا ۲۵ سانتی متر خاک درون شیارهایی قرار داد و با خاک روی آن ها را پوشاند.

از مزایای این سیستم این است که به سهولت آب و مواد غذایی و سموم نباتی در اختیار ریشه قرار می گیرد، بهره وری آن بالاست (به گونه ای که ۴۰% نسبت به آبیاری قطره ای و ۸۰% نسبت به آبیاری سطحی) و افزایش کمی و کیفی محصول تا ۵۰% می رسد. همچنین ممانعت از رشد علف های هرز و عدم نیاز به تسطیح زمین و انجام تهویه کافی از دیگر مزایای این روش می باشد.

        ۴-آبیاری مه پاشی (میست)سیستم مه پاش

این روش بیشتر در گلخانه تکثیر گیاهان قلمه ای و تولید نشاء کاربرد داشته که آب به صورت قطرات بسیار ریز توسط نازل ها به طور متناوب بر روی محیط کشت پخش شده و موجب کاهش درجه حرارت محیط و تامین رطوبت نسبی مورد نیاز قلمه ها و نشاء می شود.